کتابداری و اطلاع رسانی

شورای کتاب کودک

سازمانی فرهنگی-پژوهشی،غیر دولتی و غیر انتفاعی است که در سال 1341تاسیس شده است.این سازمان در حوزه ادبیات کودک و نوجوان فعالیت می کند و اعضای آن نیروهای داوطلب هستند.کاراصلی این شورا بررسی و انتخاب کتاب های مناسب کودکان و نوجوانان است.شورا در حال حاضر 700عضو          (رسمی و وابسته)دارد.شورا زیر نظر هیات مدیره ای که در مجمع عمومی انتخاب می شود با اهداف زیر فعالیت می کند:

کمک به شکوفایی ادبیات اصیل ایرانی برای کودکان و نوجوانان

کمک به دسترسی هر چه بیشتر کودکان ایرانی به کتاب و انواع منابع ادبی واطلاعاتی

مشاوره،تبادل نظر و گفتگو با پدید آورندگان،صاحب نظران و مخاطبان کودک و نوجوان،والدین،کتابداران و مربیان

توسعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی

شورا هزینه ای خود را از راه حق عضویت،حمایت های مردمی،اجرای پروژه های فرهنگی و حق تالیف فرهنگنامه به دست می اورد

شورا دارای سه بخش اصلی ادبیات کودک و نوجوان،فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و خانه کتابدار و ترویج خواندن است

بخش ادبیات کودک و نوجوان

تا سال 1387هریک از کمیته های شورا به طور مستقیم زیر نظر هیات مدیره فعالیت می کردند.اما از سال 1388با تهیه نمودار سازمانی جدید،شورای برنامه ریزی و اجرایی ادبیات کودکان تشکیل شد تا مسئولیت رسیدگی به برنامه ها و اجرای فعالیت های هشت کمیته زیر را برعهده بگیرد:

1-بررسی،پژوهش و نقد:

این کمیته مسئولیت برنامه ریزی و رسیدگی به امور جاری و فعالیت های دراز مدت گروه های بررسی را بر عهده دارد.گروههای بررسی با هدف بررسی آثاری که در طول یکسال برای کودکان و نوجوانان به چاپ        می رسد،فعالیت می کنند.دستاوردهای گروه در اختیار پدیدآورندگان،ناشران و کارشناسان قرار می گیرد تا برای رشد کمی و کیفی آثار از آن استفاده کنند

2-کتابخانه تحقیقاتی:

کتابخانه تحقیقاتی در سال 1353آغاز به کار کرد و به تدریج گسترش یافت.هم اکنون بیش از 35000جلد کتاب و نشریه(به فارسی و زبان های دیگر)و مجموعه ای قابل ملاحظه از اسناد،پوستر و نوار در حوزه ادبیات کودکان دارد.

اهم فعالیت های کتابخانه عبارتند از:

ارائه خدمات به کمیته ها و گروه های شورا

ارائه خدمات مشورتی،به اعضا،دانشجویان و سایر مراجعان

برگزاری نمایشگاه های مختلف

تاسیس/توسعه کتابخانه های کوچک کودک و نوجوان در مدارس و مناطق محروم

3-آموزش و ترویج:

برنامه های آموزشی این کمیته شامل برگزاری کارگاه های آموزشی در شورا و یا به مناسبت های مختلف در خارج از شورا است.شورا هر سال به مدت 9ماه میزبان علاقمندان به شرکت در کارگاه آشنایی با ادبیات کودکان و نوجوانان است.این کارگاه با هدف توانمند سازی و ارتقاء سطح دانش افراد در زمینه ادبیات کودک و حوزه های وابسته به آن و نیز آماده کردن افراد برای پیوستن به گروه های بررسی و سایر گروه ها تشکیل    می شود

4-جوایز داخلی و خارجی:

این کمیته،مسئولیت شناسایی،بررسی . معرفی آثار برتر ادبیات کودکان و نوجوانان و پدید آورندگان و خادمان ادبیات کودک و نوجوان و اعطای جوایز خاص در عرصه های داخلی و بین المللی را بر عهده دارد

5-بازی:

آموزش و پژوهش در زمینه بازی،اجرای بازی و ساخت اسباب بازی همچنین کار بر روی بازی برای کودکان با نیازهای ویژه از فعالیت های این کمیته است

6-خدمات کتابداری به کودکان با نیازهای ویژه:

به مباحث و خدمات در زمینه بررسی کتاب برای کودکان با نیازهای ویژه،تولید الگوها،برگزاری کارگاه ها و فعالیت های ترویجی می پردازد.گروه کتاب و کودک بیمار این کمیته در چند بیمارستان خدمات قصه گویی و کتابخوانی به کودکان و نوجوانان ارائه می دهد

7-روابط بین الملل:

شورا با برخی نهاد ها و سازمان های بین المللی که اهداف مشترک دارند در ارتباط است.از سال 1343به عنوان شعبه ملی ایران به عضویت دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوانIBBYدر آمد و ارتباط فعال خود را با این دفتر ادامه می دهد.ارتباط با یونیسف و کمیساریای عالی پناهندگان و انجام طرح های مشترک،انتخاب و ارسال کتاب به کتابخانه بین المللی کودکان و نوجوانان مونیخIYLو معرفی بورسیه به آن کتابخانه،ارائه خدمات مشورتی در ارتباط با انتخاب داور و تصویرگر برای شرکت در کارگاه دوسالانه تصویرگری براتیسلاواBIB،عضویت در کمیته جشنواره بین المللی جزیره NAMI(کره جنوبی)و دیگر ارتباط های موردی از فعالیت های بین المللی شورا به شمار می رود

8-انتشارات و سایت:

این کمیته مسئولیت تهیه نشر الکترونیک و کاغذی انواع منابع اطلاع رسانی شامل انواع کتابشناسی،ماهنامه،سالنامه،گاهنامه به مناسبت های مختلف و نیز منابع آموزشی/ترویجی شامل بروشور،نشانه کتاب،سر رسید،پوستر و موارد دیگر را برعهده دارد

بخش فرهنگنامه کودکان و نوجوانان

فرهنگنامه کودکان و نوجوانان نخستین دایره المعارف مصور ایرانی است که از سال 1358تاکنون با دیدگاهی علمی-پژوهشی و با تکیه بر فرهنگ ایران و جهان متناسب با دانش پایه و زبان و بیان گروه سنی10-16سال تهیه می شود.در تالیف فرهنگنامه بیش از 300استاد و متخصص رشته های مختلف همکاری می کنند.کلیه فعالیت های فرهنگنامه زیر نظر شورای اجرایی و دبیر آن صورت می گیرد.تاکنون 13جلد از فرهنگنامه منتشر شده است.پیش بینی می شود مجموعه فرهنگنامه در25جلد با نظم الفبایی با بیش از پنج هزار مقاله و چندین هزار نقشه،تصویر و نمودار رنگی از سوی شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه منتشر شود.این فرهنگ نامه اولین کتاب مرجع ایرانی برای کودکان و نوجوانان است که توران میرهادی طبق وصیت همسر دوم خود-شادروان محسن خمارلو-در سال 1358مبنی بر انجام کاری برای مردم،شروع به شکل گیری کرد و همچنین فکر تدوین این فرهنگنامه در نخستین همایش سراسری شورای کتاب کودک در سال 1342مطرح شد.هدف از تالیف آن پاسخگویی به نیازهای کودکان10تا16ساله ایرانی و در اختیار گذاردن منبعی معتبر و قابل اطمینان برای دستیابی به آگاهی های درست و مستند با الهام از تاریخ و فرهنگ ایران و منطقه با کمک تصاویر گویا و بومی است.

این فرهنگنامه:

به پرسشهای گوناگون،پاسخ های مناسب و دقیق علمی می دهد

با نگرش علمی و با الهام از تاریخ و فرهنگ مردم ایران تدوین شده است

مقالات بسیاری درباره ی ایران و جهان در زمینه های فلسفه،دین،علوم اجتماعی،علوم طبیعی و ریاضی،علوم کاربردی،هنر،ادبیات،تاریخ و جغرافیا دارد

برای گروه سنی 10تا16سال ومتناسب با دانش پایه وزبان و بیان این گروه سنی تدوین شده است

یاور کودکان و نوجوانان در پژوهشهای دانش آموزی است

بخش خانه کتابدار کودک و نوجوان و ترویج خواندن

خانه کتابدار کودک و نوجوان و ترویج خواندن در اسفند سال 1383راه اندازی شد.فعالیت های خانه کتابدار زیر نظر شورای مدیریت آن اداره می شود و از دو کتابخانه کودک و نوجوان وخانواده،گروه آموزش کتابداری و گروه تجهیز و توسعه کتابخانه ها تشکیل شده است.

خانه کتابدار پلی است که یک سوی آن نویسندگان،تصویرگران،شاعران،ناشران،منتقدان و پژوهشگران و سوی دیگر آن مخاطبان کودک و نوجوان ایستاده اند.به یاری کتابداران و مروجان،آثار و مواد خواندنی از این سوی پل به آن سوی برده می شود و به دست مخاطبان می رسد

فعالیت های خانه کتابدار عبارتند از:

خدمات کتابخانه ای به کودکان،نوجوانان و خانواده ها

توسعه و تجهیز منابع کتابخانه ای

خدمات مشاوره ای به آموزگاران مدارس ومهد کودک ها و کلیه مراکز آموزشی برای توسعه کتابخانه های کودک و نوجوان

ارائه انواع فعالیت های ترویجی

کتابخانه های کودک و نوجوان:این کتابخانه دارای بیش از 7000منبع اطلاعاتی شامل کتاب،نشریه،             لوح فشرده،کتاب گویا،کتاب های حسی-لمسی،نقشه،پوستر آموزشی و بازی های فکری است و با ایجاد فضای مناسب و برنامه های جانبی،محیط دلپذیر و شادابی را برای کودکان و نوجوانان ایجاد میکند

کتابخانه خانواده:کتابخانه خانواده دارای بیش از 6000منبع اطلاعاتی/ادبی است،در این مجموعه همچنین کتاب های مربوط به ادبیات کودکان،کتابداری و اطلاع رسانی و مواد خواندنی برای کودکان با نیازهای ویژه در اختیار علاقمندان قرار می گیرد و کارگاهها و برنامه های ویژه ترویج خواندن در کتابخانه برگزار  می گردد

مشاوره:خانه کتابدار جهت راه اندازی و ادره ی کتابخانه های شخصی،آموزشگاهی و عمومی،پاسخگوی پرسش های تلفنی و حضوری علاقمندان است

آموزش:برگزاری کارگاه کتابداری کودک و نوجوان برای کتابداران،مروجان،آموزگاران و خانواده ها جهت آشنایی با روش های علمی،منابع گوناگون و ترویج خواندن

پژوهش:انجام پژوهش در زمینه راه ها و روش های جدید ترویج خواندن،گردآوری تجربه های داخلی و بین المللی و در اختیار قرار دادن آنها