کتابداری و اطلاع رسانی

ارتباطات انسانی/مهدی محسنیان راد

روابط اجتماعی

مزایای روابط اجتماعی
روابط اجتماعی سه مزیت را به همراه دارد:
نخست،برخورداری از احساس حمایت است.فردی که روز بدی را پشت سر گذارده یا حتی دچار بحرانی جدی شده می تواند در ارتباط با دوستانش وبرخورداری از همدردی آنان آرامش نسبی را به دست آورد یا بحران را راحت تر سپری کند.
دوم،دستیابی به خشنودی است.داشتن یک دوست منبعی برای شادی محسوب می شود.او لذت بخش است،زیرا اوقات فراغت را پر می کند و خشنود کننده است چون تامین کننده برخی نیازهای مادی است.
سوم،تاثیر بر سلامت فرد است.شلدون کوهن در یک تحقیق با شگفتی دریافت که هر چقدر روابط اجتماعی مردم بیشتر باشد،بهتر می توانند با یک ویروس سرماخوردگی عادی مقابله کنند.کمبود روابط اجتماعی قوی و مثبت،به اندازه سیگار کشیدن،چاقی شدید و افزایش فشار خون باعث مرگ نابهنگام می شود.

چگونگی شکل گیری روابط اجتماعی و حفظ آن:
درباره اینکه چه عواملی سبب می شود که دو نفر تمایل به برقراری روابط اجتماعی داشته باشند،نظریه های مختلفی مطرح شده است که مهم ترین آنها عبارتند از:الف)نظریه جذابیت، ب)نظریه کاهش تردید، ج)نظریه اهمیت پیش بینی نتایج، د)نظریه هزینه-فایده. به نظر می رسد نظریه های الف و ب بیشتر مربوط به شکل گیری روابط اجتماعی و نظریه های ج و د مربوط به حفظ آنهاست

الف)نظریه جذابیت.
بر اساس نظریه جذابیت مراحل شکل گیری روابط با کشش های درون فردی آغاز می شود.این کشش ها محصول نیروهایی است که مردم را به سمت یکدیگر جذب می کند.این نیروها ممکن است یک ظاهر زیبا،داشتن روحیه ای شوخ طبع،مبادی آداب بودن،توانا بودن و خیلی چیزهای دیگر باشد.
نظریه جذابیت از چهار مشخصه تشکیل شده است:1)ظاهر شخصی، 2)مجاورت، 3)مشابهت، 4)مکمل شدن

1.ظاهر شخصی.آنچه یک فرد را از لحاظ فیزیکی از بقیه جذاب تر می کند ترکیبی از خصوصیات ژنتیکی و اجتماعی است،
2.مجاورت.از جذابیت های دیگر جذابیت ناشی از مجاورت یا نزدیکی است.آدم هایی که در مجاورت هم زندگی می کنند یا هرچند وقت یکبار یکدیگر را در محل کار یا در محل زندگی می بینند،احتمال جذبشان از سوی دیگری بیشتر است.
3.مشابهت.افراد وقتی با دیگرانی رو به رو می شوندکه تجربیات،اعتقادات،گذشته و علاقه آنها را بسیار شبیه به خود می بینند به این احساس می رسند که می توانند با آنها راحت تر آشنا شوند.
4.مکمل شدن.تحقیقات نشان داده که تفاوت ها نیز ممکن است عامل جذابیت شود.مشروط بر آنکه تفاوت ها از نوع مکمل باشند،مثلا یک شخص خجالتی،جذب یک شخص اجتماعی می شود،زیرا آن شخص می تواند به او کمک کند.شخصی که کارهایش را دیر انجام می دهد عاشق شخصی سریع می شود.

ب)نظریه کاهش تردید
دومین نظریه مربوط به عوامل ایجاد و بقای رابطه،«نظریه کاهش تردید»چارلز برگر است.اساس این نظریه مبتنی بر آن است که فرد در مواجهه با دیگری چون او را نمی شناسد،درباره او دچار حدس و گمانی می شود که حاصل آن تردید است و چون تردید وضعیتی مطلوب نیست،برای رهایی از آن،به کارگیری رفتارهای ارتباطی برای شناخت او برانگیخته می شود و همین امر سبب ایجاد رابطه می شود.

ج)نظریه اهمیت پیش بینی نتایج
مایکل سانا فرانک در نظریه «اهمیت پیش بینی نتایج»به نکته ظریفی توجه کرده و می گوید اگر فرد،اطلاعاتی را که طی اولین ارتباط به دست آورده به عنوان نتایج مثبت تلقی کند،به این نتیجه می رسد که باید به ارتباط ادامه دهد و اطلاعات بیشتری به دست آورد.اما اگر نتایج به دست آمده در اولین ارتباط را منفی تلقی کند،چون پیش بینی نتایج او منفی است،انگیزه ای برای ادامه شناخت نخواهد داشت.

د)نظریه هزینه-فایده
برقراری روابط اجتماعی لزوما به مفهوم پایداری و حفظ این روابط نیست.بعضی از دوستی ها شروع خیلی قوی دارند،اما با گذشت زمان ضعیف و ضعیف تر می شوند.نظریه سنتی«هزینه-فایده»بیانگر علت این امر است.تصور کنیم فردی به سمت فردی دیگر جذب شده،یکدیگر را شناخته و باهم دوست شده اند.سوال اینجاست که اگر شکل گیری روابط آنها به هر علت بوده،آیا می خواهند به روابط خود ادامه دهند یا خیر؟یکی از راههای فهمیدن پاسخ این سوال آن است که چرا باید حاضر به حفظ روابط باشند.
1)نظریه مبادله اجتماعی و تکوین روابط- 2)نظریه انصاف و تکوین روابط- این دو نظریه پاسخگوی سوال بالا می باشند.

1)نظریه مبادله اجتماعی و تکوین روابط = براساس نظریه مبادله،انسان ها در جستجوی حفظ روابطی هستند که در آن منافعشان بیشتر از هزینه باشد.

2)نظریه انصاف و تکوین روابط = اگر به روابط اجتماعی به عنوان منبعی از هزینه-فایده نگاه شود،به آسانی می توان دریافت که فایده به صورت مساوی تقسیم نمی شود.
یک دوست ممکن است همیشه پیام های کوتاهی راجع به مشکلاتش برای دیگری بفرستد،اما هرگز برای شنیدن مشکلات دیگری وقت نگذارد. در چنین شرایطی او بیشتر از حد و دیگری کمتر از حد سود برده است.طبق نظریه انصاف و تکوین روابط،این نوع توزیع سود،عاملی برای به وجود آمدن مشکل خواهد شد.البته مشاهدات می گوید که نباید لزوما سود روابط در هر مقطع به یک اندازه تقسیم شود،بلکه باید در بلند مدت،ترازی از جنس انصاف حاصل شود.آن چنان که در دوستی های بلند مدت هریک از دوستان ممکن است بعضی اوقات سود بیشتر و بعضی اوقات سود کمتری نصیبشان شود اما تراز دراز مدت بیانگر تساوی و انصاف خواهد بود.